นายป่วน เจียวทอง ปราชญ์ชาวบ้าน ด้านหัตถกรรม (เครื่องประดับเงินโบราณ)

        นายป่วน เจียวทอง ปราชญ์ชาวบ้าน ด้านหัตถกรรม (เครื่องประดับเงินโบราณ)

                เกิดเมื่อวันที่๑ มกราคม พ.ศ.๒๔๘๔ ภูมิลำเนาปัจจุบัน อยู่บ้า ๖๘ หมู่ที่ ๓ ตำบลเขวาสินรินทร์ อำเภอเขวาสินรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ สมรสกับ นางสุเพียบ เจียวทอง มีบุตรธิดารวม 3 คน

                วิธีการเรียนรู้ของภูมิปัญญาเมื่อครั้งอดีตในวัยเยาว์ของ นายป่วน เจียวทอง ได้ใช้ชีวิตเหมือนกับเด็ก ๆ ในหมู่บ้านทั่ว ๆ ไป โดยครอบครัวมีอาชีพทำนาเป็นอาชีพหลักจวบจนกระทั้งอายุได้ ๑๓ ปี จึงได้ให้ความสนใจเรียนรู้และศึกษาวิธีการทำทองจาก นายโฮม ผจญกล้า ซึ่งเป็นพี่เขย  และได้ใช้เวลาในการศึกษาเรียนรู้วิธีการทำทองอยู่หลายปีจนมีความชำนาญ ซึ่งมูลเหตุและแรงจูงใจที่ทำให้ นายป่วนเจียวทอง ได้เข้ามาศึกษาเรียนรู้วิธีการทำทองนั้นก็เนื่องมาจากในอดีตอาชีพช่างทองมักถูกคนมองว่าเป็นอาชีพของคนชั้นสูงหาที่ศึกษาเรียนรู้ได้ยาก เมื่อมีโอกาสจึงได้ศึกษาเรียนรู้เพื่อจะได้ประกอบอาชีพเพื่อหารายได้เลี้ยงชีพครอบครัวต่อไป

                การประกอบอาชีพช่างทำทองของ นายป่วน เจียวทองได้ดำเนินการมาเป็นเวลาหลายปี ก็พบปัญหาในเรื่องของราคาทองคำเริ่มมีราคาแพงขึ้น ทำให้ผลงานที่ทำออกมาขายนั้นจำหน่ายได้น้อยลง จนกระทั่งปี พ.ศ. ๒๕๒๒ จึงได้เลิกอาชีพทำทองจึงได้เปลี่ยนมาประกอบอาชีพในการทำเครื่องเงินแทน ในการทำเครื่องเงินนั้น นายป่วน เจียวทอง ได้รับการถ่ายทอดวิชาความรู้มาจากพ่อเพิ่ม ธนุนาจารย์ ซึ่งถือได้ว่าเป็นครูคนแรกที่ได้ทำการสอน ประเกือม ให้กับ นายป่วน เจียวทอง  และครูอีกคนหนึ่งที่ได้ถ่ายทอดวิชาความรู้การทำเครื่องเงินแบบตะเกาว์นั้น ก็คือ นายโฮม  ผจญกล้า นั่นเอง

แรงบันดาลใจของภูมิปัญญา
                แรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ผลงานได้จากการสังเกตสภาพสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบ ๆ ตัวเช่น การประยุกต์ ดัดแปลง ดอกไม้ชนิดต่าง ๆ นำมาเป็นแนวคิดในการทำเครื่องประดับแบบโบราณ จนมีชื่อเสียงและได้รับการยอมรับจากนักวิชาการทั้งภายในประเทศและต่างประเทศมาจนถึงทุกวันนี้แนวความคิดในการทำงานการทำงานเป็นช่างประดับเงินของนายป่วน เจียวทอง ในปัจจุบันนี้ก็ได้ยึดเอากรอบแนวคิดและคติพจน์ที่ว่า “ทำวันนี้ให้ดีที่สุด” โดยการทำงานสร้างสรรค์ผลิตเครื่องประดับเงินในแต่ละชิ้นนั้นนายป่วน เจียวทอง จะให้ความสำคัญในการผลิตเครื่องประดับเงินในแต่ละชิ้นเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะการออกแบบชิ้นงาน การออกแบบลวดลาย จะกระทำด้วยความประณีตเพื่อให้ผลงานออกมาดีที่สุดและเป็นที่น่าประทับใจต่อลูกค้าหรือผู้พบเห็นโดยทั่วไป

                ความสามารถเฉพาะ
                นายป่วน เจียวทอง มีความสามารถพิเศษในด้านการออกแบบลวดลายเครื่องประดับเงินแบบโบราณจนเป็นที่ยอมรับของคนในชุมชน องค์กร หน่วยงาน สถาบันศิลปะและสถาบันการศึกษาโดยทั่วไปเม็ดเงินบริสุทธิ์วัตถุดิบหลักที่ใช้ในการผลิตวัสดุและอุปกรณ์ที่ใช้ประกอบการทำงานวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตเครื่องประดับเงินนั้นเป็นเม็ดเงินบริสุทธิ์ ๑๐๐% ที่สั่งจากแหล่งผลิตในกรุงเทพมหานคร และร้านตัวแทนจำหน่ายในจังหวัดสุรินทร์ ในด้านของเครื่องมือที่ใช้

                วิธีการถ่ายทอดภูมิปัญญาและสิ่งที่ทำให้ภูมิปัญญาคงอยู่
                การประกอบอาชีพเป็นช่างทำเครื่องเงินของนายป่วน เจียวทอง นี้จะอยู่บนพื้นฐานของความซื่อสัตย์ สุจริต อันเป็นผลสืบเนื่องมาจากการได้รับการอบรม ฝึกฝนจากการศึกษาเรียนรู้ในการประกอบอาชีพช่างทำทองมาก่อน นายป่วน เจียวทองได้อธิบายเพิ่มเติมว่า “การศึกษาเรียนรู้ในวิชาชีพการทำเครื่องเงินในสมัยก่อนมีความยากลำบากมาก เนื่องจากว่าช่างทำเครื่องเงินมักจะไม่สอนหรือถ่ายทอดให้กับคนอื่นมากนัก การเรียนรู้ในการทำเครื่องประดับเงินจึงเป็นสิ่งที่ยากพอสมควรเพราะว่าคนที่เข้ามาศึกษาเรียนรู้ในวิธีการทำเครื่องเงินให้เกิดความชำนาญได้นั้น จะต้องอาศัยความมุ่งมั่น ความตั้งใจของผู้เรียนเป็นสำคัญ การศึกษาเรียนรู้ในการทำเครื่องเงินนั้นไม่เหมือนกับการเรียนรู้ในโรงเรียนทั่ว ๆ ไปเพราะการเรียนในโรงเรียนจะเลือกเรียนในโรงเรียนใดก็ได้ ผู้เรียนสนใจเรียนบ้างไม่สนใจเรียนบ้างก็มี แต่การเรียนเป็นช่างทำเครื่องเงินนั้น ผู้เรียนจะต้องอาศัยความมุ่งมั่น ความตั้งใจจริง ใจเย็นและมีความประณีต  

และสิ่งสำคัญที่ผู้เรียนจะต้องมีคือความอดทนและขยันจึงจะทำให้การศึกษาเรียนรู้ในการทำเครื่องประดับเงินสามารถที่จะเรียนรู้ได้ดี และมีความชำนาญเร็วขึ้นเครื่องประดับเงินโบราณผลงานของนายป่วน เจียวทองปัจจุบันนายป่วน เจียวทอง ได้ถ่ายทอดลักษณะและความรู้ในการทำเครื่องเงินให้กับสมาชิกในครอบครัวของตนเอง เครือญาติและเพื่อนบ้านที่อยู่ใกล้เคียงกัน นอกจากนี้นาย ป่วน เจียวทอง ได้ให้เกียรติและเป็นวิทยากร (พิเศษ) ถ่ายทอดทักษะและความรู้ในการทำเครื่องประดับเงินให้กับหน่วยงานต่าง ๆ เช่น ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน) กาญจนาภิเษก วิทยาลัยช่างทองหลวง ศูนย์พัฒนาฝีมือแรงงาน จังหวัดสุรินทร์
ศูนย์ศิลปาชีพอีสานใต้ จังหวัดสุรินทร์และยินดีที่จะสอนให้กับเยาวชน นักเรียน ประชาชนทั่วไปหรือหน่วยงานการศึกษาที่ต้องการและมีความประสงค์ในการส่งเสริมอนุรักษ์และพัฒนาในศิลปะการทำเครื่องประดับเงิน โดยที่นายป่วน เจียวทอง ได้อธิบายไว้ “การถ่ายทอดความรู้และทักษะของการทำเครื่องเงินไปยังเยาวชนคนรุ่นใหม่ให้เกิดมีความรักและหวงแหนในศาสตร์หรือศิลปะทางด้านนี้จะเป็นการสืบทอดและช่วยให้อาชีพทำเครื่องประดับเงินไม่สูญหายและยังคงอยู่ในท้องถิ่นต่อไป”  ถ่ายทอดวิธีการทำเครื่องประดับเงินให้กับผู้สนใจโดยทั่วไปนอกจากผลงานต่างๆ ที่ได้กล่าวมานั้น นายป่วน เจียวทอง ได้รับโอกาสให้ได้สร้างสรรค์

                ผลงานเครื่องประดับเงิน ทูลเกล้า ฯ ถวายเครื่องประดับเงินแด่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี ซึ่งเป็นเครื่องประดับ เงินในรูปแบบตะเกาว์ จำนวน ๑๓ ชิ้น อันเป็นโอกาสที่ดีและเป็นมงคลกับชีวิตและวงศ์ ตระกูลของนายป่วน เจียวทอง สืบไปเครื่องประดับเงินที่ได้นำขึ้นทูลเกล้าฯถวายสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี

ผลงานและรางวัลที่ได้รับ
                ผลงานและรางวัลที่ได้รับจากความพยายามในการสร้างสรรค์ของนายป่วน เจียวทองมีมากมายจากหลายหน่วยงานทั้งในประเทศและจากหน่วยงานในต่างประเทศ อาทิเช่น
                ๑. สภาวัฒนธรรม จังหวัดสุรินทร์ ได้รับรางวัลเกียรติยศคนดีศรีเมืองช้าง จังหวัดสุรินทร์ พ.ศ. ๒๕๔๔
                ๒. รางวัลรองชนะเลิศอันดับ ๑ ในงานกาชาดจังหวัดสุรินทร์ พ.ศ. ๒๕๔๕ ประเภทตุ้มหูเงินลายโบราณของ OTOP จังหวัดสุรินทร์
                ๓. สภาวัฒนธรรมกิ่งอำเภอเขวาสินรินทร์ มอบรางวัลผู้มีผลงานทางวัฒนธรรมสาขาภูมิปัญญาท้องถิ่น ประเภทผู้ผลิตเครื่องประดับเงิน พ.ศ. ๒๕๔๕
                ๔. รางวัล OTOP ผลิตภัณฑ์ดีเด่น ระดับ ๓ ดาวภาคอีสาน พ.ศ. ๒๕๔๖ ประเภทผ้าและเครื่องแต่งกาย
                ๕. สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม มอบรางวัลผลงานดีเด่นด้านศิลปวัฒนธรรม สาขาทัศนศิลป์ (หัตถกรรมเครื่องเงิน) พ.ศ. ๒๕๔๗
                ๖. จังหวัดสุรินทร์มอบรางวัลสร้างชื่อเสียงและเกียรติประวัติให้กับจังหวัดสุรินทร์ในการถ่ายทอดภูมิปัญญาทำเครื่องเงินโบราณ พ.ศ. ๒๕๔๘
                ๗. สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม มอบรางวัลผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้อันเป็นประโยชน์ยิ่งต่อการอนุรักษ์ และสืบสานงานช่างฝีมือพื้นบ้านตามโครงการภูมิบ้าน ภูมิเมือง ภูมิปัญญางานช่างฝีมือพื้นบ้าน พ.ศ. ๒๕๔๘
                ๘. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) เชิญให้ร่วมโครงการสาธิตงานช่างและงานแสดงในงานเทศกาลวิถีชาวบ้าน ของสถาบันสมิธโซเนียนเรื่องแม่น้ำโขง : เชื่อมสายใยวัฒนธรรม ประเทศสหรัฐอเมริกา พ.ศ. ๒๕๔๐
                ๙. รางวัล Smithsonian Folklife Festival

ที่มา

http://www.surinpao.org/userfiles/011.pdf